Bilgi Merkezi · Ruhsat

Ruhsat süreci devam ederken neler yapılabilir, neler yapılamaz?

Melvin Uluslararası Danışmanlık3 dk okuma

Ruhsat başvurusu yapıldıktan sonra dosya, ruhsat alınana kadar uzun bir değerlendirme sürecinden geçiyor. Bu sürede şirket stratejileri, tedarikçiler ve ticari planlar değişebiliyor. Ancak ruhsat süreci, ruhsat sonrasındaki kadar esnek değil. Bazı işlemler hiç yapılamıyor, bazıları yalnızca belirli koşullarla yapılabiliyor, bazıları ise ruhsatı beklemeden başlatılabiliyor.

Dosyada değişiklik yapılabilir mi?

Ruhsatlı ürünlerde değişiklikler varyasyon başvurusuyla yapılır. Ruhsat sürecindeki ürünlerde ise TİTCK, 20.12.2021’den bu yana firma talebiyle varyasyon kabul etmiyor. Tek yol zorunlu hal başvurusu.

Yönetmelik zorunlu hal başvurusunu şöyle tanımlıyor: ruhsatlandırma sürecinde dosyada değişikliği zorunlu kılan ve başvuru sahibinin talebi üzerine Kurumca zorunlu olduğu kabul edilen değişikliği içeren başvuru. Başvuru, “Zorunlu Haller Kapsamındaki CTD Değişim Başvurusu” doküman tipiyle yapılıyor ve önce gerekçe değerlendiriliyor. Gerekçe uygun bulunursa belgeler, varyasyon kılavuzu referans alınarak Ruhsatlandırma Birimi’ne sunuluyor.

TİTCK’nın sıkça sorulan sorularında bu yolla değerlendirilen örnekler şunlar:

  • Değerlendirme sürecinde endikasyon ilavesi
  • Seri analizlerinin yapıldığı laboratuvarın değişmesi
  • Etkin madde ya da bitmiş ürün üretim tesisinin isim değişikliği

Gerekçenin “zorunlu” kabul edilmesi Kurumun takdirinde. Planlanan bir değişikliği ruhsattan sonraya bırakmak çoğu zaman daha öngörülebilir oluyor.

Ruhsat başvurusu devredilebilir mi?

Evet. Yönetmeliğin 27. maddesine göre ruhsat başvurusu yapan gerçek kişi ya da ticaret şirketi, başvurudan doğan haklarını başka bir gerçek kişiye ya da ticaret şirketine devredebiliyor. Bunun için ruhsat devrine ilişkin 26. maddedeki koşulların yerine getirilmesi gerekiyor. Yani devir, ruhsatın beklenmesini gerektirmiyor. Ancak devir belgeleri ruhsat devrindeki kadar eksiksiz olmalı.

Ruhsattan önce fiyat alınabilir mi?

Hayır. Fiyatlandırma Tebliği’nde “başvuru sahibi” ruhsat veya izin sahibi firma olarak tanımlanıyor. Bu nedenle fiyat başvurusu ruhsatla birlikte açılıyor. Sıralama da Yönetmelikle belirlenmiş: ilk kez piyasaya sunulacak ürünlerde satış izni, fiyatı Kurumca onaylanmış ürün için veriliyor.

Sektörde sıkça duyulan “ruhsata esas fiyat” ifadesi mevzuatta tanımlı bir terim değil. TİTCK “ruhsata esas” sözünü ruhsatta kayıtlı bilgiler için kullanıyor. Kastedilen başvurunun mevzuattaki adı “İlk Kez Fiyat Değerlendirme ve Fiyat Listesinde Yayımlama Başvurusu”. Bu başvuru İFPAS üzerinden ürünün barkoduyla yapılıyor ve barkod, ancak İlaç Ruhsatlandırma Dairesi tarafından sisteme tanımlandıktan sonra seçilebiliyor.

Tebliğ kurallarıyla fiyatlandırılamayan ürünler için Fiyat Değerlendirme Komisyonu (FDK) yolu da var. FDK başvurusu fiyat listesinde yer alan ve almayan ürünler için yapılabiliyor, ancak yalnızca Kurumun ilan ettiği başvuru dönemlerinde. Komisyon yılda bir kez olağan olarak toplanıyor, gerektiğinde olağanüstü de toplanabiliyor. Ülkemizde ilk kez ruhsatlandırılan yeni moleküller de firma beyanıyla FDK tarafından fiyatlandırılıyor. Listede olmayan bir ürün için FDK’nın onayladığı fiyat resmî yazıyla bildiriliyor. Ardından ilk kez fiyat başvurusunun yapılması gerekiyor. Bu yol da ruhsattan sonra açılıyor.

Eşdeğer ürünlerde ruhsat tarihi fiyatı doğrudan etkiliyor. Tebliğ, belirli bir fiyat eşiğinin üzerindeki eşdeğer ürünlerde kaynak fiyatın yıllara sair oranlarla belirlenmesini öngörüyor: ilk yıl %80, ikinci yıl %75, üçüncü yıl %70. Bu oranların başlangıcı ilk eşdeğerin piyasaya çıktığı tarih. Ancak ilk eşdeğer, ruhsatından sonraki altı ay içinde piyasaya çıkmazsa süre ruhsat tarihinden altı ay sonra kendiliğinden başlıyor. Veri imtiyazı veya patent nedeniyle piyasaya çıkılamıyorsa başlangıç, bu korumanın bittiği tarih.

Geri ödeme başvurusu ne zaman yapılabilir?

SGK’ya listeye alınma başvurusunda ruhsatname ve TİTCK fiyat listesi zorunlu belgeler arasında. Bu nedenle geri ödeme başvurusu da ruhsat ve fiyat alındıktan sonra yapılabiliyor. Buna karşın satış izni, ruhsat ve fiyat kadar katı bir ön koşul değil. Satış izin belgesinin, İlaç Geri Ödeme Komisyonu çalışma dönemine ait son başvuru tarihini izleyen ayın 15’ine kadar sisteme yüklenmesi yeterli.

Bir istisna daha var: alternatif geri ödeme modeli kapsamındaki başvurularda TİTCK fiyat listesi şartı aranmıyor.

Listeye girdikten sonra ise süre işlemeye başlıyor. Ürünün piyasada olduğunu gösteren dağıtım belgesi beş ay içinde SGK’ya sunulmalı. Sunulmazsa ürün provizyon sisteminde pasife alınıyor. Onuncu ayın sonunda hâlâ sunulmamışsa listeden çıkarılıyor.

Süreç devam ederken neler yapılabilir?

  • Bilimsel tavsiye: TİTCK, ücreti karşılığında ruhsat başvurusundan önce ya da ruhsatlandırma süreci içinde bilimsel tavsiye verebiliyor.
  • Eksiklik yazılarına zamanında yanıt: Kurumun bilgi ve belge taleplerine 30 gün içinde ya belgeyle ya da tarihli bir açıklamayla yanıt verilmesi gerekiyor. Talep edilen belgelerin tümü tek başvuruyla sunuluyor. (Ayrıntılar: Usulden ret ve 30 günlük cevap süresi)
  • Ruhsat sonrası hazırlık: Fiyat beyanı, satış izni ve geri ödeme dosyası için gerekli belgeler süreç içinde hazırlanabiliyor. Böylece ruhsat geldiğinde başvurular gecikmeden yapılabiliyor.

Kaynaklar: Beşeri Tıbbi Ürünler Ruhsatlandırma Yönetmeliği (RG 11.12.2021/31686, güncel metin), Md. 4, 6, 13, 26, 27 ve 28; TİTCK İlaç Ruhsatlandırma Dairesi Sıkça Sorulan Sorular (16.02.2024); Beşerî Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılması Hakkında Tebliğ (RG 29.08.2026/33355), Md. 3, 8 ve 14; TİTCK Fiyatlandırma Kılavuzu (EDİT-KLVZ-11), Rev.3, 18.11.2026, Bölüm 8.1.3; TİTCK İFPAS Firma Başvuru Kullanım Kılavuzu (Sürüm 4); SGK İlaç Geri Ödeme Yönetmeliği (güncel metin), Md. 14; SGK İlaç Başvurularına İlişkin Usul ve Esaslar (15.09.2026), Md. 5 ve 6. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; güncel mevzuat ve Kurum duyuruları esastır.